prof. dr hab. Mariola Mikołajczak

Zakład Języków Południowosłowiańskich – kierownik, profesor nadzwyczajny, p. 384,

e-mail: mawal@amu.edu.pl

Przewodnicząca Komisji Slawistycznej PAN o/w Poznaniu – od 2007 r.

 

Zainteresowania naukowe: historia języków słowiańskich (ze szczególnym uwzględnieniem południowo- i wschodniosłowiańskich), gramatyka historyczna, zmiany w zakresie leksyki, słowiańska onomastyka historyczna i współczesna (ze szczególnym uwzględnieniem obszaru południowo- i wschodniosłowiańskiego).

 

Spis publikacji:

 

I. Książki:

  1. Język piśmiennictwa bułgarskiego – zarys dziejów (skrypt dla studentów filologii słowiańskiej), Poznań 1998.
  2. Słowotwórstwo agentywnych nazw osobowych w języku polskim, rosyjskim i bułgarskim, Poznań 2000
  3. Tajemnice słowiańskich bogów , Wrocław 2001. (wydanie II, Wrocław 2005; wydanie III, Wrocław 2006)
  4. Bajeczne dzieje polski  (wspólnie z A. W. Mikołajczakiem), Wrocław 2001. (wydanie II, Wrocław 2005; wydanie III, Wrocław 2006)
  5. Bałkańskie rytmy życia, czyli o tradycji przechowanej w języku, Gniezno 2001.
  6. Wysoka. Historia, miejsca, ludzie, Poznań 2002.
  7. Europa na moście westchnień, Gniezno 2003 (wspólnie z A.W. Mikołajczakiem).
  8. Piśmiennictwo katolickie w Bułgarii. Język utworów II połowy XVIII wieku, Poznań 2004.
  9.  Franciszek Skoryna z Połocka. Życie i pisma, wybór tekstów, przekład i opracowanie M. Walczak-Mikołajczakowa, A. Naumow, Gniezno 2007.
  10. Chrześcijańska Bułgaria, Poznań 2007.
  11. Bułgarski Ezop, Poznań 2009

Redakcja:

1. Collectanea Polono-Bulgarica, t. I VIII Kolokwium Slawistyczne Polsko-Bułgarskie, Gniezno 2001.

2. Monastery – azyl ducha, Gniezno 2003, (wspólnie z R. Dymczykiem).

3. Tradycja łacińska i bizantyjska wobec idei jedności europejskiej, Gniezno 2003 (wspólnie z A.W. Mikołajczakiem).

4. Kulturowe konteksty integracji europejskiej, Gniezno 2004.

5. Kult świętego Mikołaja w tradycji prawosławnej, Gniezno 2004 (wspólnie z A. Naumowem).

6. Z “małą ojczyzną”  w sercu. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Zdancewiczowi, Poznań 2005 (wspólnie z B. Zielińskim).

7. Święty Benedykt w tradycji chrześcijaństwa Zachodu i Wschodu, Gniezno 2006 (wspólnie z A. Naumowem).

8. Znane i nieznane przestrzenie w języku i kulturze Bułgarii. Materiały z międzynarodowej konferencji studenckiej, Poznań, 3-4 marca 2006 r., Łódź 2006 (wspólnie z K. Chichikovą)

9. Franciszek Skoryna z Połocka. Życie i pisma, Gniezno 2007 (wspólnie z A. Naumowem).

10. Religijna mozaika Bałkanów, Gniezno 2008.

II. Artykuły:

1. Realna antroponimia XIX wieku a nazwy osobowe w Annie Kareninie i Zmartwychwstaniu Lwa Tołstoja, [w:] II Kolokwium Slawistyczne Polsko-Bułgarskie, Poznań 1991, s. 192-200.

2. Przyrostek -джия/-чия, jego rola i znaczenie w słowotwórstwie bułgarskich rzeczowników, Opera Slavica, Slavisticke Rozhledy IV 1994, nr 2, s. 40-46.

3. Tworzenie nazw działacza w języku polskim i bułgarskim. Osobowe nazwy agentywne z sufiksami obcego pochodzenia i ich nacechowanie stylistyczne, Пловдивски Университет „Паисий Хилендарски”, Научни Трудове, том 32, кн. 1/1994 – Филологии, s. 67-72.

4. Bibliografia prac prof. Tadeusza Zdancewicza za lata 1956-1996, Slavia  Occidentalis 1997/54, s. 12-16.

5. Sprawozdanie z VI Kolokwium Slawistycznego Polsko-Bułgarskiego, Slavia Occidentalis 1997/54, s. 155-156.

6. Język bułgarski początku XIX wieku w świetle pierwszych podręczników gramatyki, [w:] Materiali mižnarodnoi slavističnoi konferencii pamjati profesora Kostjantina Trofimoviča, Lwów 1998, s. 18-23

7. O językowym odzwierciedleniu poczucia wolności (na przykładzie bułgarskich frazeologizmów), Die Welt der Slaven, Sammelbände, Band 2, München 1998, s. 173-177.

8. O wyrazach polskiego pochodzenia w języku bułgarskim, [w:] Współzależność języków słowiańskich. Aspekt lingwistyczny i glottodydaktyczny, pod red. J. Bartoszewskiej i M. Grabskiej, Gdańsk 1998, s. 145-154.

9. Z problematyki antroponomastycznej Ziem Zachodnich i Północnych, [w:] Gwary i nazewnictwo na Ziemiach Zachodnich i Północnych, pod red. E. Homy, Zielona Góra 1998, s. 109-124 (wspólnie z B. Walczakiem).

10. Pierwsze gramatyki języka bułgarskiego, [w:] Poznańskie Spotkania Językoznawcze, t. 5. pod red. Z. Krążyńskiej i Z. Zagórskiego, Poznań 1999, s.179-191.

11. Leszek Ossowski o praojczyźnie Słowian, [w:]Prasłowiańszczyzna i jej rozpad, pod red. J. Ruska i W. Borysia, Warszawa 1998, s. 349-358, (wspólnie z B. Walczakiem).

12. Przydomki władców słowiańskich (na tle porównawczym), [w:] Przezwiska i przydomki w językach słowiańskich, pod red. S. Warchoła, cz. II, Lublin 1999, s. 239-254, (wspólnie z B. Walczakiem).

13. Uniwerbizacja jako jedna z tendencji rozwojowych współczesnego języka polskiego, rosyjskiego i bułgarskiego, [w:] IV Kolokwium Slawistyczne PolskoBułgarskie, pod red. J. Świdzińskiego, Poznań 1999, s.148-153.

14.  Tworzenie nazw działacza w języku polskim i bułgarskim. Nomina agentis z sufiksami -acz, ciel, -ач, -тел, [w:] Język, literatura, kultura Słowian – dawniej i dziś II, Poznań 1999, s. 195-199.

15. Słowotwórstwo rzeczownika w języku polskim, rosyjskim i bułgarskim (na przykładzie agentywnych nazw osobowych), [w:] Słowotwórstwo, semantyka i składnia języków słowiańskich, t. 1., Sosnowiec 1999, s. 24–29.

16. „Swój” i „obcy” w przysłowiach narodów słowiańskich, [w:] Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, t. VI, pod red. M. Białoskórskiej, Szczecin 2000, s. 171-181.

17. Heretycy, odszczepieńcy i dysydenci w języku polskim i bułgarskim (w świetle danych słownikowych), Пловдивски Университет „Паисий Хилендарски”, Научни Трудове, том 36, кн. 1,1998 – Филологии, s. 611-616.

18. Composita w imiennictwie Bułgarów, [w:] Słowiańskie composita antroponimiczne, pod red. S. Warchoła, Lublin 2000, s. 305-310.

19. Język bułgarski w opłakiwaniach zmarłych i nekrologach, [w:] Synchroniczne i diachroniczne aspekty badań polszczyzny, tom VII,  Materiały IX Kolokwium Językoznawczego Kołobrzeg, 27-29 września 1999 r., pod red. M. Białoskórskiej, Szczecin 2001, s. 225-240.

20. Język bułgarskich nekrologów i drukowanych wspomnień o zmarłych, [w:] Język, kultura, literatura Słowian dawniej i dziś – III. Linguaria, Poznań 2001, s. 133-143.

21. Zestawienia apozycyjne w niektórych językach słowiańskich, [w;] XXVII Научна Конференция на XXXIII Мегународен Семинар за македонски jазик, литература и култура, т. 1 Лингвистика, Скопje 2001, s. 107-117.

22. Българистиката и българистичните изследвания в Познанския университет «Адам Мицкевич», [w:] Българистика 2001. Доклади от международна работна среща София 21-22 септември 2001 г., Sofia 2001, s. 15-22.

23. Kalendarz pogańskich Słowian na tle ludowej kultury Bałkanów, [w:] Czas i kalendarz, pod red. Z. J. Kijasa OFMConv, Kraków, 2001, s. 225-235.

24. Балитзмывболгарскомязыке, [w:] Munera linguistica et philologica Michaeli Hasiuk dedicata, pod red.  J. Marcinkiewicza i N. Ostrowskiego, Poznań 2001, s. 167-173.

25. Zestawienia dwuwyrazowe w języku bułgarskim i polskim, [w:] Nadzieje i zagrożenia. Slawistyka i komparatystyka u progu nowego tysiąclecia, pod red. J. Zarka, Katowice 2002, s. 508-515.

26. Magiczna funkcja słowa w bułgarskich obrzędach związanych z uzdrawianiem, [w:] Wyraz i zdanie w językach słowiańskich 3. Opis, konfrontacja, przekład, pod red. I. Łuczków i J. Sokołowskiego, Wrocław 2002, s. 297-302.

27. Atanas Kameszew – mistrz z Płowdiwu, [w:] Być Europejczykiem, Gniezno 2002, s. 65-70.

28. Katolicka próba dostosowania alfabetu łacińskiego do potrzeb piśmiennictwa bułgarskiego pod koniec XVIII w., [w:] Studia linguistica Polono-Meridianoslavica, t. 11, red. M. Mirkulovska, B. Zieliński, Poznań 2003, s. 153-166.

29. Czy polszczyzna miała wpływ na język bułgarskich unitów?, [w:]  Język religijny dawniej i dziś. Materiały z konferencji Gniezno 15-17 kwietnia 2002, pod red. S. Mikołajczaka i ks. T. Węcławskiego, Biblioteczka Poznańskich Studiów Polonistycznych Serii Językoznawczej 21, Poznań 2004, s. 379-385.

30. Alfabet a tożsamość narodowa Słowian (na przykładzieSłowiańszczyzny południowej), [w:] Kulturowe konteksty integracji europejskiej, pod red. M. Walczak-Mikołajczakowej, Gniezno 2004, s. 136-143.

31. Działalność dydaktyczna Profesora Tadeusza Zdancewicza, [w:] Z “małą ojczyzną”  w sercu. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Zdancewiczowi, pod red. M. Walczak-Mikołajczakowej i B. Zielińskiego, Poznań 2005.

32. Człowiek w dialekcie paulicjańskim i piśmiennictwie bułgarskich katolików, [w:] Słowo. Tekst. Czas VIII. Człowiek we frazeologii i leksyce języków słowiańskich. Materiały VIII Międzynarodowej Konferencji Naukowej (Szczecin 27-28 maja 2005 r.), pod red. M. Aleksiejenki i M. Hordy, Szczecin 2005, s. 453-458.

33. Czy współczesne języki słowiańskie ulegają anglicyzacji? (na przykładzie języka polskiego i bułgarskiego), [w:] Юбилеенславистиченсборник, ред. М. Вълчанова, Благоевград 2005, s. 96-101.

34. Między normą literacką a uzusem lokalnym (uwagi o języku bułgarskich
tekstów katolickich z drugiej połowy XVIII w.)
, „Południowosłowiańskie Zeszyty Naukowe”, nr 2/2005, Homiletyka, red. nauk. Z. Darasz, G. Minczew, Łódź 2005, s. 49-57.

35. Orientalizmy w bułgarskiej prozie katolickiej drugiej połowy XVIII wieku, [w:] Język religijny dawniej i dziś II. Materiały z konferencji Gniezno 3-5 czerwca 2004, pod red. S. Mikołajczaka i ks. T. Węcławskiego, Poznań 2005, s.  210-215.

36. O pewnym mało znanym rękopisie cerkiewnosłowiańskim ze zbiorów Biblioteki Kórnickiej PAN, „Slawistyka” nr X, Mistrz i jego przyjaciele, pod red. M. i A. Brackich, Gdańsk 2006, s. 136-139.

37. Bułgarzy banaccy i ich język, [w:] Religijna mozaika Bałkanów, pod red. M. Walczak-Mikołajczakowej, Gniezno 2008, s. 221-229.

38. Turcyzmy w pierwszym bułgarskim przekładzie bajek Ezopa, [w:] Tradycje pogranicza i przestrzenie tradycji. od komunizmu do postmodernizmu i postkolonializmu, pode red. B. Zielińskiego, Poznań 2008, s. 93-100.

39. Подлежат ли славянските езици на феминизация?, [w:] Паисиеви чтения. Международнаславистичнаконференция. Езикознание, Płowdiw 2008, s. 447-457.

40. Bajki w literaturze bułgarskich katolików przełomu XVIII i XIX w. i ich rola w kształtowaniu normy językowej, [w:] Język religijny dawniej i dziś (w kontekście kulturowym i teologicznym), t. V. Materiały z konferencji, Gniezno 22-24 września 2008, pod red. P. Bortkiewicza, S. Mikołajczaka i M. Rybki, Poznań 2009, s. 421-428.

41. Cyrylickie rękopisy w zbiorach Poznania i okolic, [w:] Украïнсько-рольськийнауковийдiалогвУмани, заред. I.I. Кривошеï, Умань 2009, с. 40-46.

42. Recepcja bajek Ezopa w bułgarskiej tradycji literackiej i historycznej, ”Balcanica Posnaniensia. Acta et studia” XVI, Ludzie i idee ponad granicami, pod red. I. Czamańskiej i W. Szulca, Poznań 2009, s. 71-80.

43. Niepodległość Polski w literaturze Słowian południowych, [w:] Poznańskie Spotkania Językoznawcze, t. XIX Pamięci Wolnej i Niepodległej. W 90-lecie odzyskania niepodległości i wybuchu Powstania Wielkopolskiego, pod red. S. Mikołajczaka i M. Rybki, Poznań 2009, s. 63-68.

44. O bułgarskiej redakcji żywota św. Onufrego Gabrowskiego – analiza językowa, [w:]  Święta Góra Athos w kulturze Europy. Europa w kulturze Athosu, pod red. M. Kuczyńskiej, Gniezno 2009. s. 250-255.

45. Cвети Стефан Дечански през погледа на Григорий Цамблак, „Старобългарска литература”. кн. 41-42, София 2009, с. 278-284.

46. Obecność idei Jana Amosa Komeńskiego na Bałkanach – na przykładzie Bułgarii i Macedonii, [w:] Studia Comeniana Sedlcensia, t. III, Jan Amos Komeński w kontekście kultury i historii europejskiej XVII wieku, pod red. B. Sitarskiej i R. Mnicha, Siedlce 2010, s. 225-228.

47. Одинмаловiдомийцерковнослов’янськийрукописьзфондiвбiблiотеким. Курнiк (ПАН), [в:] Украiнсько-польскийнауковийдiалогвУманi, Вип.2. «Формування сучасного архітектурного середовища історичних міст на основі реабілітації історико-містобудівної спадщин», за ред. І. І. Кривошеї. – Умань-Гнєзно-Ланьцут, 2010, с. 41-45.

48. Migracje religijna na Bałkanach po soborze trydenckim (na przykładzie bułgarskich katolików, [w:] Obrazy migracji, pod red. K. Ilskiego, Poznań 2010, s. 109-115.

49. Polonizmy w tekstach Franciszka Skoryny, [w:] Miedzy dawnymi a nowymi słowy, red. E. Skorupska-Raczyńska, J. Rutkowska, Gorzów 2010, s. 155-160

50. Przestrzenie i granice w „Żywocie świętego męczennika spośród carów, Stefana Serbskiego z Deczan, [w:] Progi, pasaże, granice w kulturach słowiańskich, red. A. Gawarecka, M. Balowski, Poznań 2011, s. 59-65.

51. Гостоприемството в полската и българската лексика и фразеология, [w:] Следите на словото. Юбилеен сборник в чест на проф. дфн Диана Иванова, Пловдив 2011, с. 407-413.

52. Jak wyrazić ból i żal? Współczesne bułgarskie wspomnienia o zmarłych, [w:] Bałkański folklor jako kod interkulturowy, pod red. J. Rękas, t. 1, Poznań 2011, s. 377- 382.

53. Гнезно и его  связи с православием, «Духлвность. Научный журнал», № 1,  Сергиев Посад 2011, с. 47-51.

54. Dialekt w służbie religii (na przykładzie bajek bułgarskich katolików), [w:] Chrześcijański Wschód i Zachód. Formy dialogu, wzory kultury, kody pamięci, red. I. Lis-Wielgosz, W. Jóźwiak, Poznań 2012, s. 201-205.

55. Język trwałym wykładnikiem kultury Bułgarów banckich (na przykładzie najnowszego wydania katechizmu), [w:] Topografia tożsamości, t. 2, pod red. A. Firlej i W. Jóźwiaka, Poznań 2012, s. 149-159.

56. Polska polityka językowa i akty prawne dotyczące języka, [w:] Българскаезиковаполитикавусловиятанаевпропейскаинтеграцияиглобализация, ред. Д. Иванова, Пловдив 2012, с. 163-170.

We współautorstwie:

1. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, Cyrillianitas i Latinitas w edukacji slawistycznej, [w:] Slawistyka u progu nowego wieku, pod red. B. Zielińskiego, Poznań 2001, s. 9-18.

2. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, Latinitas i Cyrillianitas – poszukiwanie  duszy Europy, [w:] Collectanea Polono-Bulgarica, t. I VIII Kolokwium Slawistyczne Polsko-Bułgarskie, Gniezno 2001, s. 11-20.

3. M. Walczak-Mikołajczakowa, D. Ivanova, O języku współczesnej prasy bułgarskiej i polskiej, [w:] Słowiańszczyzna w kontekście przemian Europy końca XX wiek. Język – tradycja – kultura, pod red. E. Tokarza, Katowice 2001, s. 306-312.

4. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, Łacińska proza bułgarskich paulicjan, [w:] Łacińska proza naukowa, pod red. A. W. Mikołajczaka, Gniezno 2001, s. 33-42.

5. M. Walczak-Mikołajczakowa, B. Walczak, Charakterystyka genetyczna najczęstszych wyrazów słowiańskich, [w:] Dzieje Słowian w świetle leksyki. Pamięci Profesora Franciszka Sławskiego, pod red. J. Ruska, W. Borysia, L. Bednarczuka, Kraków 2002, s. 209-214.

6. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. Kameszew, Bułgarska sztuka ikony, [w:] Być Europejczykiem, Gniezno 2002, s. 50-64.

7. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, Antyczne koneksje bałkańskich lamentów rytualnych, «Fundamenta Europaea», Rocznik I (2002), Fasc. I, s. 53-61.

8. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, СъществувалалибългарскаЛатинитас (Latinitas)?, ПловдивскиУниверситет „ПаисийХилендарски”, НаучниТрудове, том 40, кн. 1/2002 – Филология, s. 327-332.

9. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, МеждуLatinitas иCyrillianitas – накръстопътнаевропейскатаидентичност, “Езикилитература”, кн. 1-2, 2004, s. 162-174.

10. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak,ДалипостоиLatinitas Macedonica?, [w:] XXX НаучнаКонференциянаXXXVI МегународенСеминарзамакедонскиjазик, литератураикултура, Скопje 2004, s. 339-345.

11. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. Piotrowicz, Полската лексика и фразеология, свързана с етикета в приятелските кръгове – в съпоставителен план, „Славянскидиалози”, кн. 8/2007, s. 152-159.

12. M. Walczak-Mikołajczakowa, Patryk Borowiak, Współczesne tendencje w nadawaniu imion w Polsce, [w:] Състояние и проблеми на българската ономастика, т. 11 (доклади от Международна научна конференция, посветена на 70-годишнината от рождението на проф. Людвиг Селимски), Университетско издателство „Св. св. Кирил и Методий”, Велико Търново 2010, т. 11, с. 236-241.

13. M. Walczak-Mikołajczakowa, Patryk Borowiak,O przydomkach polskich i bułgarskich władców, Пловдивски Университет „Паисий Хилендарски”, Научни Трудове, том 47 Паисиеви четения. Език-Литература-Обществени институции. Пловдив 26-27 ноември 2009 г., кн. 1, сб. А, 2009 – Филология , c. 189-193.

14. M. Walczak-Mikołajczakowa, M. Baer, Wpływy chorwackie na język bułgarskich katolików (na przykładzie tłumaczeń hymnu Ave maris stella), [w:] Chrześcijański Wschód i Zachód. Formy dialogu, wzory kultury, kody pamięci, red. I. Lis-Wielgosz, W. Jóźwiak, Poznań 2012, s. 321-330.

15. M. Walczak-Mikołajczakowa, A. W. Mikołajczak, Z dylematów polskiego i bułgarskiego stilofila, [w:] Cum  reverentia, gratia, amicitia…Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Bogdanowi Walczakowi,pod red. J. Migdał i A Piotrowskiej-Wojaczyk,t. II, Poznań 2013, s. 429- 435.

III. Recenzje:

  1. Edvard Lotko, Synchronní konfrontace češtiny a polštiny (Soubor statí), Olomouc 1997, Vydavatelství Univerzity Palackého, ss. 153, [w:] Poznańskie Studia Polonistyczne, Seria Językoznawcza 1998, V (XXV), s. 229-234.
  2. Nijola Birgiel, Procesy interferencyjne w mowie dwujęzycznej społeczności litewskiej z Puńska i okolic na Suwalszczyźnie, Warszawa-Puńsk, Wydawnictwo „Aušra” 2002, ss. 198, [w:] „Fundamenta Europaea” fasc. II/III, s. 110-111.
  3. Традиция и съвременност в българския език, ред. В. Попова, Университетско издателство «Св. Климент Охридски», София 2001, [w:] „Български език”, г. XLIX, 2001/2002, № 1, с. 142-143.

 IV. Przekłady:

  1. Aleksander W. Mikołajczak, Wspólne gniazdo. W millennium Zjazdu Gnieźnieńskiego, Gniezno 2000, ss. 108 (przekład na język rosyjski)
  2. Łucja Danielewska, Polifonia, Leszno 2001 (przekład 5 wierszy na język bułgarski i 3 na język rosyjski )
  3.  Zaprian Kozludžov, Interpretacja w nauczaniu literatur obcych, [w:] Slawistyka u progu nowego wieku, pod red. B. Zielińskiego, Poznań 2001, s. 57-62 (przekład z języka bułgarskiego)

Członkostwo w organizacjach i towarzystwach naukowych

–          Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk

–          Polskie Towarzystwo Językoznawcze

Zagraniczne wykłady:

  • Zhiaoquing University (Chiny), 2013
  • Guangzhou University (Chiny), 2013 

Doktoranci:

Rafał Dymczyk – obrona 8.10.2008

Patryk Borowiak – obrona 30.06.2012

Ewa Bielska – obrona 17.10.2012

Magdalena Baer – obrona 22.05.2013

Recenzje doktorskie:

Natalia Reczek (Poznań) 2007

Agata Kawecka (Łódź) 2008

Petar Lyanguzov (Poznań) 2009

Maciej Szymański (Poznań) 2011

Recenzje habilitacyjne:

Elżbieta Solak 2010

Mirosława Wronkowska-Dimitrowa 2011

Petar Sotirov 2013

Recenzje w przewodach o nadanie tytułu naukowego profesora:

Jaroslav Lipowski 2012

 

 

 

Facebook